جمعه , ۴ فروردین ۱۳۹۶
برگه نخست / معرفی اخلمد / بند اخلمد / بند اخلمد (سد تیموری)

بند اخلمد (سد تیموری)

بند اخلمد (سد تیموری) بندی تاریخی است معروف به سد تیموری (سلطان حسین بایقرا آخرین پادشاه تیموری) ، در مسیر رودخانه اخلمد، بنا شده از سنگ و آجر و ساروج میباشد.

.

برخی از صاحب نظران بنیان این سازه را به عهد تیموری و برخی دیگر به دوران صفویه نسبت می دهند که بر روی سنگ های آهکی دوران دوم زمین شناسی با مصالح سنگ، آجر و ملات ساروج ساخته شده است.

بند اخلمد را شاید بتوان یکى از بندهاى پایه اى ایران دانست که دیواره نسبتا ضعیف آن توسط پایه‌هاى استوانه‌اى پشتیبان تقویت شده‌اند. طول بند۲۲۵ متر و عرض آن در تاج ۱۱ متر و در بستر رودخانه ۱۳٫۵ متر و ارتفاع آن ۱۲ متر است.

این بند { بند اخلمد (سد تیموری) }، آب مورد نیاز کشاورزی دشت مشهد را تامین می نموده و در افزایش آب های زیرزمینی منطقه نیز موثر بوده است.

 

بند اخلمد (سد تیموری)
بند اخلمد (سد تیموری)

 

علیرغم گذشت بیش از ۷۰۰ سال از عمر این بناى تاریخى جز فرسودگى بخش هایى از آن سایر بخش ها سالم و پابرجا باقى مانده است. به منظور بهره بردارى مجدد از بند تاریخى اخلمد که یکى از اهداف اصلى آن جذب توریسم مى باشد نیاز به آب بندى مخزن از فعالیت هاى اصلى به شمار مى رود.

این سد اگرچه در حال حاضر به دلیل پر شدن دریاچه پشت آن قابل استفاده نیست اما در گذشته برای مهار آب‌های دره اخلمد و استفاده مناسب از آب آن بسیار مفید بوده‌است.

 

بند اخلمد (سد تیموری)
بند اخلمد (سد تیموری)

 

این اثر در تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۴۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

…………………

ساروج از ابتکارات معماران ایرانی در دوران بسیار کهن است. برای ساختن آن نخست خاک رس و آهک را به نسبت شش و چهار مخلوط می‌کنند و گلی سفت می‌سازند و دو روز آن را ورز می‌دهند. بعد، قسمتی از خاکستر کوره‌های حمام را با مقداری مواد الیافی لوئی (تخم و پرزهای نوعی نی است) به آن اضافه می‌کنند و مخلوط تازه را با چوبهایی به قطر ده سانتیمتر می‌کوبند تا به خوبی باهم عجین شوند. (محمدیان، کوخردی، محمد ، “ «به یاد کوخرد» “، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی)

 

درباره Mahmood

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *